Leon Varis

İnsan arzularıyla yaşayan bir varlık; öfkeleniyor, istiyor, sahip olmak istiyor, bazen de kendine sınır koymayı öğreniyor. Antik Yunan’da ölçülülüğün bir erdem sayılması belki de tam bu yüzden önemliydi: Güç, yalnızca yapabilmekle değil, yapmamayı seçebilmekle de ilgiliydi. Sıradan insanın hatası çoğu zaman kendi hayatında kalırken, elinde başkalarının hayatına dokunacak kadar güç olan birinin zaafları çok daha büyük sonuçlar doğurabiliyor. Ama özdenetim de insanı otomatik olarak erdemli yapmıyor; kendini diğerlerinden üstün görmeye başladığı anda başka bir tehlike ortaya çıkıyor. Belki asıl mesele arzularımızdan kurtulmak değil, onların bizi yönetmesine izin vermeden yaşayabilecek bir ölçü bulmak. Peki insan, kendi gücüne sınır koymayı öğrenmeden başkaları üzerinde ne kadar hüküm sahibi olmalı?

İnsan yaş aldıkça hayatını daha çok düzene, faydaya ve verimliliğe göre kurmaya başlıyor. Bir noktadan sonra yalnızca kararlarımızı değil, duygularımızı da “işe yarıyor mu?” diye tartarken buluyoruz kendimizi. Belki de mesele duyguların azalması değil; onları ciddiye alma cesaretimizin azalması. Oysa bazen hiçbir işe yaramayan bir heves, bir özlem ya da bir melankoli, insana hâlâ canlı olduğunu hatırlatıyor.